รู้จัก ‘Benedetta’ หนังจากฝรั่งเศสที่ทำให้ ‘คานส์’ ถูกวิจารณ์เสียงแตก กับภาพยนตร์แนว ‘Nunsploitation’ แม่ชีดราม่ายุคกลางผู้แหกขนบ – กับฉากอีโรติกถูกมองว่ารับใช้ ‘Male Gaze’

- Advertisement -

“Benedetta” (เบเนเด็ตตา) ภาพยนตร์สัญชาติฝรั่งเศสเกี่ยวกับ ‘แม่ชี’ ในศาสนาคริสต์ที่เป็น ‘เลสเบี้ยน’ ได้รับเลือกให้ขึ้นฉายในเทศกาลหนังเมืองคานส์ (Festival de Cannes) ประจำปี 2021 ในวันที่ 6-17 กรกฎาคมนี้ ณ เมืองคานส์ ประเทศฝรั่งเศส ทำให้เกิดทั้งคำชมและข้อถกเถียงขึ้นอีกครั้งในวงการภาพยนตร์กับประเด็นที่คานส์ยังคงให้พื้นที่กับหนังที่ถูกวิจารณ์ว่าผลิตซ้ำมุมมองแบบ ‘Male Gaze’ ทั้ง ๆ ที่ในตอนนี้มีผู้กำกับภาพยนตร์หญิงหลายต่อหลายคนพยายามแก้ไขปัญหาอคติทางเพศในวงการภาพยนตร์ ทั้งในจอและนอกจออย่างต่อเนื่อง

โดยภาพยนตร์เล่าเรื่องของหัวหน้าแม่ชีคนหนึ่ง ที่ได้รับการยกย่องจากการใช้พลังลึกลับของเธอในการปกป้องผู้คนหมู่บ้านจากโรคระบาดที่เกิดขึ้นในยุคกลาง ก่อนที่เธอจะถูกปลดลงมาจากตำแหน่งหัวหน้าแม่ชี หลังจากความสัมพันธ์เชิงชู้สาวระหว่างเธอและแม่ชีคนหนึ่งถูกเปิดเผย แสดงให้เห็นถึงความพยายามของตัวเอกในการต่อสู้กับขนบของสังคม และความคาดหวังที่มีต่อบทบาทของผู้หญิงในศาสนา อีกทั้งยังเป็นท้าทายอำนาจเบ็ดเสร็จของโบสถ์คาทอลิกที่ชี้ว่าการรักเพศเดียวกันเป็นผิดบาป

อย่างไรก็ตาม ในหนังเรื่องดังกล่าวเต็มไปด้วยฉากวาบหวิว เผยเรือนร่างของแม่ชี และตัวละครหญิงอื่น ๆ ในเรื่องอย่างโจ่งแจ้ง พร้อมทั้งฉากอีโรติกที่แสดงการร่วมเพศของเลสเบี้ยนที่มีความ ‘เผ็ดร้อน’ ทำให้มีความเห็นบางส่วนกล่าวว่า เป็นการทำขึ้นมาผ่านมุมมองของผู้กำกับเพศชาย เพื่อเอาใจผู้ชมเพศชาย แต่ ‘Paul Verhoeven’ (พอล เวอร์โฮเวน) ผู้กำกับภาพยนตร์เรื่องดังกล่าวได้ให้สัมภาษณ์เกี่ยวกับฉากอีโรติกเลสเบี้ยนในหนังเรื่องนี้ว่าเป็น “เรื่องปกติที่คนเราจะถอดเสื้อผ้าออกเวลามีเพศสัมพันธ์” ไม่ใช่ ‘Male Gaze’ แบบที่คนบางส่วนชี้ให้เห็น

แล้ว ‘Male Gaze’ นั้นคืออะไร? และเป็นอุปสรรคของความเท่าเทียมทางเพศในวงการภาพยนตร์อย่างไรบ้าง?

#MaleGaze นั้นอยู่คู่กับวงการภาพยนตร์มาแต่ช้านาน – วงการภาพยนตร์นั้นเพิ่งเข้ามามีบทบาทในโลกศิลปะตั้งแต่ในยุคปลายศตวรรษที่ 19 และเช่นเดียวกับหลาย ๆ วงการ คือตั้งแต่ต้นนั้นถูกครอบครองโดยผู้ชายแทบทั้งหมด ทำให้ผลงานภาพยนตร์ที่เราได้เห็นเกือบทั้งหมดตั้งแต่ในอดีตมาจนถึงปัจจุบัน เป็นมุมมองของผู้กำกับ ‘เพศชาย’ ที่ทำให้ตัวละครเพศหญิงนั้นจะต้องมีลักษณะคล้าย ๆ กัน หรือถูกออกแบบและถ่ายทอดออกมาให้มีความสวยงาม มอบความรื่นรมย์ให้กับผู้ชมเพศชาย

ในหนังหลาย ๆ เรื่องนั้น ผู้หญิงจะถูกออกแบบมาให้มีรูปร่างหน้าตาและ สรีระที่ ‘เย้ายวน’ ‘เซ็กซี่’ ‘สวย’ และใส่เสื้อผ้ารัดรูป เผยเนื้อหนัง เพื่อมาเป็นตัวละครที่ ‘ให้ความกระชุ่มกระชวย’ กับตัวละครเอกเพศชาย หรือผ่านมุมกล้องที่เน้นไปที่รูปร่างโดยไม่จำเป็น และส่วนใหญ่จะได้เป็นเพียงแค่บทผู้ช่วย หรือคนรักของพระเอกเท่านั้น เช่นตัวละครผู่ช่วยหญิงในหนัง เจมส์​ บอนด์ 007 ที่ไม่ว่าพระเอกจะมีอายุมากขึ้นแค่ไหนในแต่ละภาค แต่เหล่า ‘สาวบอนด์’ ที่เป็นตัวละครเคียงข้างพระเอกจะต้องอายุน้อย สวย หุ่นดี ตลอดทุก ๆ ภาค ถือเป็นการปลูกฝังให้ผู้ชมคิดว่า ผู้หญิงสวยเหมือนในหนังเท่านั้นถึงจะเป็นผู้หญิงที่เป็นที่ต้องการ

นอกจากนี้ อีกหนึ่งบทบาทที่ตัวละครหญิงถูกถ่ายทอดออกมาผ่าน Male Gaze คือการรับใช้แฟนตาซีทางเพศของกลุ่มผู้ชมเพศชาย เช่นเดียวกับที่หนังเรื่อง “Benedetta” ถูกวิจารณ์ว่าเต็มไปด้วยฉากเซ็กส์เร่าร้อนของเลสเบี้ยน และการเปิดเผยเรือนร่าง ที่มองได้ว่าเป็นการทำเพื่อสนองแฟนตาซีเซ็กส์เลสเบี้ยนที่ผู้ชายบางส่วนชอบดู และทำให้มีกระแสวิพากษ์วิจารณ์ว่าเป็นการทำให้ผู้หญิงเป็นแค่สิ่งของที่ใช้เพื่อสนองความชอบของคนบางส่วน และอาจทำให้เกิดการมอง ‘ความเป็นเลสเบี้ยน’ (Lesbianism) ให้กลายเป็นแค่เพียงรสนิยม หรือแฟนตาซีของคนบางกลุ่มเท่านั้น

#Nunsploitation หรือ ‘หนังชีแหกขนบ’ – ในอีกแง่หนึ่ง “Benedetta” ถูกมองว่าเป็นหนังประเภท ‘Nunsploitation’ ซึ่งเป็นประเภทย่อยของหนังแนว ‘Exploitation’ ที่มีการเน้นเรื่องเพศ ความรุนแรง ยาเสพติด และการแหกข้อห้าม (Taboos) ทางสังคมต่าง ๆ โดยขนบของ ‘Nunsploitation’ ต้องมีตัวหลักเป็นแม่ชีในยุคกลาง ที่ต้องต่อสู้กับตัณหา และความใคร่ของตนเอง เพื่อเป็นการตีแผ่ความจริงของชีวิต และท้าทายอำนาจทางศาสนาของโบสถ์คาทอลิก

ลักษณะของหนังประเภทนี้ ทำให้เห็นการปฏิเสธการทำตัวตามกรอบของสังคมที่มีต่อตัวแม่ชี การปฏิเสธการยึดถือคุณค่าของพรมจรรย์ในผู้หญิง และการปฏิเสธความเชื่อทางศาสนาที่กำหนดไว้ว่าการรักเพศเดียวกันคือสิ่งที่ผิดบาป ทำให้ยังมีบางส่วนมองว่าภาพยนตร์เรื่องดังกล่าวเป็นงานที่มีความเป็น ‘Feminist’ (สตรีนิยม) อยู่ในตัว ที่ทำให้เห็นถึงความสามารถของผู้หญิงในการสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นได้ในสังคม

อย่างไรก็ดี ถึงแม้จะมีข้อโต้แย้งในมุมนี้ แต่ ‘เบนเดตต้า’ ก็ยังถูกวิจารณ์อย่างหนาหูว่าเป็นหนัง ‘เฟมินิสต์’ ที่ถูกครอบไว้ด้วย ‘Male Gaze’ ซึ่งเป็นอีกหนึ่งแบบของการกดทับและจำกัดบทบาทของผู้หญิงในหนังจอเงินอยู่ดีไม่ใช่หรือ? จึงทำให้คานส์ที่เคยถูกวิจารณ์เรื่องนี้มาแล้ว ถูกตั้งคำถามอีกครั้ง ว่าจะมีวิธีการหรือมาตรการที่ดีขึ้นเพื่อสร้างความเท่าเทียมและครอบคลุมทางเพศให้เกิดขึ้นในวงการภาพยนตร์ต่อไปได้อย่างไรบ้าง

#Benedetta #MaleGaze
#Nunsploitation #Lesbianism
#GenderEqualityInFilmIndustry
#FestivaldeCannes2021

Content by Wattanapong Kongkijkarn
Graphic by Napaschon Boontham
อ่านข่าวเรื่องเพศอื่นๆ : https://bit.ly/38MAJn4

อ้างอิง
Art and Popular Culture: https://bit.ly/3r1Rpz3
Studio Binder: https://bit.ly/3i1lhY1
Variety: https://bit.ly/3hwp4gX
Yahoo! News: https://yhoo.it/36s8Tef
ภาพ: Anne Tilly l SBS Productions
#SPECTRUM #พื้นที่ความคิดของทุกสีสัน

- Advertisement -
Wattanapong Kongkijkarn
Wattanapong Kongkijkarn
มนุษย์อักษรผู้ชอบอ่านวรรณกรรมเป็นนิจ คิดวิเคราะห์เป็นจิตใจ และหลงใหลในความหลากหลายทางเพศของมนุษย์