Elizabeth Gabrielle Lee – ศิลปินผู้ต้องการลบล้างภาพจำเดิม ๆ ของผู้หญิงเอเชียผ่านภาพถ่าย

- Advertisement -

“ผู้หญิงเอเชียทุกคนนั้นสงบเสงี่ยม เรียบร้อย อ่อนโยน และขี้อาย”

จากข้อความด้านบน คงเป็นสิ่งที่ผู้หญิงเชื้อสายเอเชียหลาย ๆ คนถูกพร่ำสอนให้จดจำตั้งแต่ยังเด็ก ๆ และภาพจำเหล่านั้นก็ได้ถูกถ่ายทอดไปตามสื่อต่าง ๆ จนกลายไปเป็นสิ่งที่ผู้คนทั้งโลกจดจำเกี่ยวกับพวกเธอ เช่นเดียวกับช่างถ่ายภาพเชื้อสายจีนจากสิงคโปร์วัย 23 ปีคนนี้ ที่มีสนใจในการถ่ายภาพฟุ้ง ๆ ราวกับความฝันของผู้หญิงเอเชีย แต่สิ่งที่แตกต่างไปก็คือ เธอต้องการจะฉีกภาพลักษณ์เดิม ๆ จากที่ผู้คนจดจำพวกเธอในสื่อต่าง ๆ ออกไป

SPECTRUM OF HUMAN: Elizabeth Gabrielle Lee – ศิลปินผู้ต้องการลบล้างภาพจำเดิม ๆ ของผู้หญิงเอเชียผ่านภาพถ่าย

“ฉันว่ามันสำคัญที่จะต้องทำลายภาพจำเดิม ๆ ของผู้หญิงเอเชียซักที” – สิ่งที่ทำให้ ‘ลี’ แตกต่างจากช่างภาพคนอื่น ๆ คือโมเดลส่วนใหญ่ของเธอนั้นเป็นผู้หญิงเอเชีย เพื่อต้องการจะสร้างความเข้าใจใหม่ของสิ่งที่ “เป็นอื่น” (สิ่งที่เป็นอื่นในที่นี้ คือ คนเอเชียในสายตาของชนชาติตะวันตก ซึ่งแปลมาจากคำว่า The Other) ผ่านการถ่ายรูปของเธอ โดยงานล่าสุดของเธอคือ ‘XING’ หนังสือที่รวบรวมภาพของผู้หญิงเอเชีย ที่ถ่ายโดยผู้หญิงเอเชียเอง

ลี หรือ ‘Elizabeth Gabrielle Lee’ คือศิลปินภาพนิ่งชาวสิงคโปร์วัย 23 ปี ปัจจุบันทำงาน และอาศัยอยู่ที่กรุงลอนดอน งานที่ผ่านมาของเธอนั้น เธอได้ท้าทายสิ่งที่ถูกกำหนดเอาไว้มาอย่างยาวนานอย่าง ‘ภาพจำ’ (Stereotype) ของผู้หญิงในทวีปเอเชีย และแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เธอปรารถนาจะปรับเปลี่ยนภาพจำนั้นของคนทั้งโลก ลีจึงตัดสินใจจะเปลี่ยนมันผ่านเลนส์กล้องของเธอ โดยสไตล์งานของเธอนั้นเป็นส่วนผสมของความอีโรติก อารมณขันสุดเสียดสี และความรู้สึกที่คมชัด

“การเติบโตมาในสิงคโปร์ ทำให้ฉันมีการมองโลกที่แตกต่างออกไป จนกระทั่งเมื่อฉันได้ย้ายมาอยู่ในกรุงลอนดอน ทำให้ฉันรู้ว่าปัญหาจริง ๆ คือเรื่องภาพจำของเชื้อชาติที่ยังคงฝังรากลึกอยู่ในสายตาชาวโลก การถูกมองว่าเป็นวัตถุทางเพศมันแปลกมาก และฉันว่ามันมีเส้นบาง ๆ ระหว่างการชื่นชมความงามของทุกรูปแบบ กับการถูกยั่วยวนด้วยสีผิว และรูปร่างหน้าตา”

การได้ไปอยู่ในสังคมอื่นที่ไม่ใช่สังคมเอเชียนั้น ทำให้เธอค้นพบว่า ร่างกายของผู้หญิงเอเชียถูกมองว่าเป็นสิ่งที่ยั่วยวน เป็นวัตถุทางเพศ โดยเมื่อมองย้อนกลับไปถึงทฤษฎีบูรพาทิศนิยม (Orientalism) หรือความคิดที่ ‘ชาวตะวันตก’ มองว่า ‘ชาวตะวันออก’ นั้นแตกต่างออกไปโดยสิ้นเชิง แยกขั้วอย่างชัดเจนนั้น ก็จะพบว่าผู้หญิงชาวเอเชียจะถูกมองว่าเป็นผู้ตาม และจะต้องเชื่อฟังเจ้าของของพวกเธอ

“รูปภาพต่าง ๆ ใน XING นั้นจะเป็นการล้อเลียน และเสียดสีจากภาพจำต่าง ๆ ของผู้หญิงเอเชีย อัตลักษณ์ของชาวเอเชียนั้นมีมากมาย และอาจถูกตีความไปอย่างไม่ถูกต้องได้ โดยเฉพาะผู้หญิงเอเชีย ที่เสียเปรียบหลายสิ่งเพราะต้องแบกรับอัตลักษณ์ทั้ง 2 อย่าง คือเป็นผู้หญิง และเป็นชาวผิวสี ในการต่อสู้กับภาพจำเหล่านั้น หนังสือเล่มนี้นำความคิดต่าง ๆ เหล่านั้น ให้กลับมาอยู่ในมือของผู้หญิงเอเชียเอง”

ภาพจำของผู้หญิงเอเชีย กับวัตถุทางเพศนั้นเริ่มต้นมาตั้งแต่สมัยศตวรรษที่ 18 โดยในปี 1882 อเมริกาได้มีกฏหมายแบนผู้อพยพชาวจีนไม่ให้ขึ้นทะเบียนเป็นประชากรสหรัฐ และในปี 1875 ที่ป้องกันการ “นำเข้า” ผู้หญิงเอเชียโดยเฉพาะ เพื่อป้องกันการเข้ามาเพื่อขายบริการทางเพศ บ้างก็ว่าเริ่มมาตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ทหารอเมริกาได้เข้ามาในประเทศแถบเอเชียในสงครามเกาหลี หรือสงครามเวียดนาม และซื้อบริการทางเพศผู้หญิงเอเชีย หรือที่คนไทยเรารู้จักกันในนาม “เมียเช่า” ในขณะที่ตั้งฐานทัพอยู่ ผนวกกับในช่วงนั้นได้มีสื่ออย่างภาพยนต์ หนังสือ หรือภาพถ่ายที่ถ่ายทอดเรื่องราวของผู้หญิงเอเชียให้เป็นวัตถุทางเพศอยู่เสมอ

“ความเกี่ยวดองของเซ็กซ์ กับผู้หญิงเอเชียคือสิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ มันมีรูปภาพของผู้หญิงเอเชียมากมายที่ถูกถ่ายทอดโดยผู้ชาย ให้ออกมาเป็นวัตถุทางเพศ ในหนังสือ XING เล่มนี้ มีรูปภาพที่สื่อถึง ‘ความไม่มีอำนาจ’ ที่เหล่าโมเดลของเราได้เรียกร้องให้ภาพจำเหล่านั้นได้ถูกถ่ายทอดออกมาด้วยตัวพวกเธอเอง (ไม่ใช่จากมุมของผู้ชายอย่างที่เคยเป็น) โดยความไม่มีอำนาจในที่นี้ นั้นหมายถึงการเป็นผู้หญิง และการมีชาติพันธุ์เอเชีย ฉันอยากให้รู้ว่าพวกเขานั้นเข้าใจว่าผู้หญิงเอเชียถูกมองผิดมาตลอด เพื่อจะได้เกิดการสนทนาที่มากไปกว่าเรื่องเซ็กซ์”

ถ้ามองในด้านอำนาจทางสังคม จากงานวิจัยของสำนักวิจัย ‘Social Brain Body and Action’ ได้กล่าวไว้ว่า ผู้ที่มีชนชั้นทางสังคมต่ำกว่า ย่อมถูกมองเป็นเพียงวัตถุในสายตาของผู้ที่มีชนชั้นทางสังคมที่สูงกว่า และแน่นอนว่าผู้ชายย่อมมีชนชั้นทางสังคมที่สูงกว่าผู้หญิงมาช้านาน ยิ่งเป็นคนขาวกับคนเอเชียในสังคมตะวันตก ดังนั้นไม่แปลกใจเลยที่ผู้ชายผิวขาวชาวตะวันตกมองภาพของผู้หญิงเอเชียเป็นเพียงวัตถุทางเพศเท่านั้น เช่นเดียวกับกรณีที่มีการทำร้ายคนเอเชียเกิดขึ้นทั่วโลกที่ทำให้เกิดกระแส #StopAsianHate ซึ่งก็เกี่ยวโยงกับอำนาจทางสังคมเช่นกัน

“สื่อนั้นมีพลังในการสร้างความเข้าใจให้กับสมองของมนุษย์ น่าเศร้าที่สื่อกระแสหลักนั้นถ่ายทอดผู้หญิงเอเชียเอาไว้เพียงไม่กี่ด้านเท่านั้น สิ่งที่พวกเราเป็นนั้นมีเพียง: นางมังกรอันตราย (Dragon Lady) สาวบริสุทธิ์ใสซื่อไร้เดียงสา และ ผู้หญิงแสนยั่วยวนเท่านั้น สื่อกระแสหลักนั้นสร้างภาพจำที่ขัดแย้งมาตลอด ไม่แปลกใจเลยที่ชาวตะวันตกจะจดจำผู้หญิงเอเชียแบบนี้ในจิตใต้สำนึกของพวกเขา ถึงกระนั้นในหลายปีที่ผ่านมา ถือเป็นเรื่องดีที่ก็เริ่มมีการถ่ายทอดผู้หญิงเอเชียในด้านอื่นมากขึ้นแล้ว นอกเหนือจากภาพจำเก่า ๆ ถึงแม้จะยังน้อยในสื่อกระแสหลักก็ตาม”

#ElizabethGabrielleLee
#StopAsianHate #XING
#AsianWomen #Orientalism

Content by Kantapong Chiewpimolporn
Graphic by Napaschon Boontham
สนทนาเรื่องเพศได้ที่กลุ่ม ‘เพศ’: https://bit.ly/2LKTzTg
อ่านคอนเทนต์เรื่องเพศอื่นๆ: https://bit.ly/3hhRUzp

อ้างอิง
i-D: https://bit.ly/3fROYLI
Ripostemagazine: https://bit.ly/3wzf2Bv
Vox: https://bit.ly/3rUUDDi
Journals: https://bit.ly/31WyWbl
Wbur: https://wbur.fm/3t2DZ66
Mgronline: https://bit.ly/3dRd470
freundevonfreunden: https://bit.ly/3t8Lh8u
#SPECTRUM #พื้นที่ความคิดของทุกสีสัน

- Advertisement -
กันตพงศ์ เชี่ยวพิมลพร
กันตพงศ์ เชี่ยวพิมลพร
นักหาทำอันดับหนึ่งที่คิดว่าจะยังคงหาทำต่อไปและตามหาตัวเองไปเรื่อยๆ เชื่อว่าเสียงของทุกคนมีความหมาย(วะวะว๊าว) เวลาว่างชอบทำตัวให้ไม่ว่าง(แฮ่)
นภัสชล บุญธรรม
นภัสชล บุญธรรม
Illustrator & Graphic Designer