หลวงแม่ธัมมนันทา – ภิกษุณีสายเถรวาทรูปแรกในไทยและเจ้าอาวาสวัตรทรงธรรมกัลยาณี

‘เพราะภิกษุณีในพระพุทธศาสนาเถรวาทนั้นขาดสายมาอย่างยาวนาน’ – นี่เป็นความเห็นเมื่อปี 2557 โดย ‘มหาเถรสมาคม’ องค์กรสูงสุดในการปกครองคณะสงฆ์ไทยซึ่งมีกรรมการเป็นนักบวชชายทั้งหมด  ซึ่งส่งผลให้การบวชภิกษุณีในไทยยังเป็นเรื่องต้องห้าม และถึงแม้จะไปบวชที่ต่างแดนแล้วก็ไม่ได้สถานะ ‘นักบวช’ ตามกฎหมายไทย แต่ในปัจจุบันบ้านเรานั้นก็มีภิกษุณีถึง 285 รูปในฐานะผู้เลือกเส้นทางชีวิตตามความศรัทธา ท่ามกลางการกีดกันทางเพศในพื้นที่ของศาสนา
SPECTRUM OF HUMAN: หลวงแม่ธัมมนันทา – ภิกษุณีสายเถรวาทรูปแรกในไทยและเจ้าอาวาสวัตรทรงธรรมกัลยาณี
“หลวงแม่ (เรียกแทนตนเอง) เป็น ‘Temple girl’ มาตั้งแต่เด็กนะคะ การสวดมนต์กลายเป็นธรรมชาติของเราโดยไม่รู้ตัว ตั้งแต่หลวงย่า (มารดาของหลวงแม่) บวชเป็นภิกษุณีสายมหายานตอนเราอายุ 12 ขวบ เราเลยโตมาในบริบทที่มีผู้หญิงที่บวชแล้วเข้ามาอยู่ในบ้านเรา บ้านกลายเป็นเหมือนวัตรเล็กๆ ของผู้หญิง และหลวงย่าก็เป็นเจ้าอาวาสองค์แรกของวัตรทรงธรรมกัลยาณี”

“ตอนแรกก็ไม่คิดจะบวชนะ เหมือนกับคนหนุ่มสาวที่จะคิดถึงเรื่องประสบความสำเร็จในชีวิต เรารู้เองว่าความรู้ในประเทศเนี่ยไม่พอ เลยไปเรียนปริญญาตรีทางปรัชญาที่อินเดีย แล้วก็ไปต่อทางศาสนา หลวงแม่น่าจะเป็นผู้หญิงคนแรกนะที่จบปริญญาเอกทางศาสนา เพราะศาสนานี่ก็ไม่ใช่พื้นที่ของผู้หญิง มันถูกผูกขาดโดยภาพของผู้ชายมาตั้งแต่ต้น เพราะฉะนั้นการที่ผู้หญิงคิดจะไปเรียนศาสนาเนี่ย ปกติก็ไม่ค่อยมีใครคิดกันแล้วแหละ”

“วันหนึ่งคนเขาก็ตั้งคำถามว่า ‘ถ้าหลวงย่าไม่อยู่แล้วใครจะดูแลวัตรนี้ต่อ’ ทุกคนก็ชี้มาที่เรานะคะ เพราะว่าเราเป็นลูกคนเดียว แต่เราก็ไม่อยากบวชเพียงเพราะเสียงของคนอื่น การบวชมันเป็นเรื่องใหญ่ค่ะ จะอุทิศตนกับสิ่งใดเราต้องละทิ้งอีกหลายสิ่ง หลวงแม่มีลูกชาย 3 คน แล้วก็อยากให้ความยุติธรรมกับเขา หลวงแม่เลยรอจนกระทั่งลูกคนเล็กจบปริญญาโท ให้มั่นใจว่าส่งเขาถึงฝั่งตามหน้าที่แล้ว”

“ลูกชายก็ถามว่าอยากบวชเองหรือเปล่า เราก็ยืนยันว่าเราอยากบวชด้วยตัวเอง เราชัดเจนว่าเราอายุมาถึงตรงนี้ (หลวงแม่อุปสมบทเป็นภิกษุณีเมื่ออายุ 59 ปี) เราควรจะยุติธรรมกับตัวเองด้วย ควรจะมีพื้นที่ของตัวเอง หลวงแม่คิดว่าสำคัญนะคะ เพราะว่าส่วนใหญ่แล้วผู้หญิงเรา เมื่อแต่งงานแล้วก็จะคิดว่าต้องรับใช้ดูแลครอบครัวตลอดไป แต่หลวงแม่ถามว่า ‘แล้วชีวิตเราล่ะ ความพอใจของเราเองล่ะ’ มันเป็นคำถามที่ยิ่งใหญ่สำหรับผู้หญิงนะที่จะได้ค้นหาพื้นที่ของตนเอง”

“ตอนไปบวชที่ศรีลังกา ทันทีที่เราปลงผมใส่จีวรปั๊บ คนก็เข้ามากราบที่เท้า เราสะดุ้งเฮือกเลยค่ะ ‘เรามีอะไรสมควรที่จะให้เขามากราบ’ ‘เราทำอะไรแล้วหรือยังที่จะสมควรแก่การรับกราบนี้’ มันเป็นคำถามที่ถามตัวเองซึ่งหลวงแม่คิดว่าลึกซึ้งนะ ทำให้เราต้องมีความตื่นตัวตลอดเวลาว่าเราเป็นนักบวช ทุกครั้งที่โยมแสดงความเคารพมันเป็นการตอกย้ำว่าเราเป็นพระ ซึ่งพระแปลว่าประเสริฐค่ะ แล้วเราทำอะไรที่ประเสริฐหรือยัง” 
“เราเป็น Salesman ที่จะสื่อความว่าคำสอนของพระพุทธเจ้าเนี่ยมันเป็นได้จริงนะ ทุกวันนี้หลวงแม่จึงเน้นการถ่ายทอด เมื่อเราตายเราจะได้ไม่ต้องรู้สึกเสียดายองค์ความรู้และประสบการณ์ที่เรามี เขารับได้แค่ไหนก็ถือว่าเราได้ทำในส่วนของเราแล้ว หลวงแม่เขียนให้มติชนทุกอาทิตย์เลย ไม่ว่าหลวงแม่คิดอะไรที่คาดว่ามันจะเป็นประโยชน์กับเขา”

“บนพื้นที่พระพุทธศาสนาเรามีศักยภาพที่จะบรรลุเท่าเทียมกัน เพราะฉะนั้นถ้าใครบอกว่า LGBT+ ไม่เกี่ยวกับเรา เกี่ยวนะคะ ทำไมจะไม่เกี่ยว เพราะ LGBT+ ทั้งหมดนี้ล้วนบรรลุธรรมได้ทั้งนั้น เวลาคนที่บรรลุธรรม เขาไม่ได้เอาเพศมาบรรลุธรรมนะ เขาเอาจิตมาบรรลุธรรม”

คนที่เขาบอกว่า ‘ผู้หญิงไม่ต้องบวชก็บรรลุธรรมได้’ ใช่ค่ะ แล้วพระบวชทำไมตั้ง 300,000 รูป? หรือ ถ้าบอกว่าภิกษุณี ‘สาบสูญไปนานแล้ว’ ก็ทำขึ้นใหม่สิ พระพุทธเจ้าให้ผู้หญิงบวชนะ แล้วคุณเป็นใครที่จะไม่ให้ผู้หญิงบวช” 

“มีผู้ชายบางคนยืนยันว่า ทำใจไม่ได้ที่ต้องกราบผู้หญิง มันไม่ใช่เรื่องกราบผู้หญิงนะคะ แต่มันเป็นเรื่องกราบพระ ผู้ที่เขาออกบวชถูกต้องตามพระธรรมวินัยเป็นพระสุปฏิปันโน (ผู้ปฏิบัติดีแล้ว) สมควรแก่การกราบไหว้ทั้งสิ้นค่ะ” 

“หลวงแม่คิดว่าเวลาจะเป็นตัวพิสูจน์ ขอให้ภิกษุณีเนี่ยเอาจริงเถอะ ถ้าผู้หญิงที่ออกบวชตั้งใจจริง ในท้ายที่สุดแล้วอีก 50 ปีข้างหน้า ผู้หญิงอาจจะออกบวชเป็นปกติก็ได้ พระพุทธเจ้าพาผู้หญิงก้าวออกมาจากสังคมที่ไม่ให้ผู้หญิงเป็นอื่นเลย นอกจากเป็นเมียกับลูกเท่านั้น ท่านพาเราออกมาแล้วทำให้เห็นว่าผู้หญิงก็สามารถจะบวชได้ ผู้หญิงก็สามารถจะบรรลุธรรมได้ นี่คือเหตุผลค่ะ”
#Human #BhikkhuniDhammananda 
#BuddhismInThailand #SpiritualEquality
เรียนรู้ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับวัตรทรงธรรมกัลยาณี ภิกษุณีอาราม ได้ที่: https://bit.ly/3gKNeSf
อ้างอิง
  • BBC Thai: https://bbc.in/3a9PgZG
#Spectrum #พื้นที่ความคิดของทุกสีสัน
ชญานิน โล่ห์สถาพรพิพิธ
ชญานิน โล่ห์สถาพรพิพิธ
นักเรียนวารสารสนเทศที่อยากเห็นการพูดคุยเกี่ยวกับเพศเป็นเรื่องปกติในสังคมไทย คิดว่าความหลายหลายของมนุษย์เป็นสิ่งที่สวยงาม และชอบไปรับพลังงานชีวิตที่คอนเสิร์ต
นภัสชล บุญธรรม
นภัสชล บุญธรรม
Illustrator & Graphic Designer