ทั่วโลกมีผู้ลี้ภัยกว่า 79.5 ล้าน นนทวัฒน์ นำเบญจพล ศิลปินไทยกับนิทรรศการเดี่ยวล่าสุด ที่ว่าด้วยเสียงของคนพลัดถิ่นจากการรุกรานทางอัตลักษณ์

‘79.5 ล้าน’ – คือจำนวนคนพลัดถิ่นทั่วโลกในปี 2019 ‘บุคคลไร้รัฐไร้สัญชาติ’ เป็นปัญหาใหญ่ทั่วโลกที่สะท้อนถึงความไม่ลงรอยกันของการสร้างรัฐชาติ (Nation State) กับกลุ่มชาติพันธุ์ที่ต้องการคงไว้ซึ่งวัฒนธรรมของตนเอง และยังไม่ถูกแก้ไขให้เสร็จสิ้น ส่งผลให้ผู้คนมากมายต้องดิ้นรนกับตัวตนที่ไม่ถูกรัฐยอมรับจึงต้องใช้ชีวิตอย่างล่องลอยแปลกแยกไปในที่ต่างๆ นี่คือเนื้อหาสาระสำคัญของงาน ‘The Longest Way Round is the Shortest Way Home’ นิทรรศการศิลปะที่กำลังจัดขึ้นที่ ‘Gallery VER’ ในตอนนี้

SPECTRUM OF HUMAN: นนทวัฒน์ นำเบญจพล – ศิลปินไทยกับนิทรรศการเดี่ยวล่าสุด ที่ว่าด้วยเสียงของคนพลัดถิ่นจากการรุกรานทางอัตลักษณ์

“การไม่มีตัวตนทางกายภาพส่งเสียงต่อความไร้ซึ่งตัวตนในสังคมของพวกเขา”
‘สีเขียว’ ที่คุณเห็นนี้คือการเปรียบเปรยระหว่าง ‘กรีนสกรีน’ กับ ‘ผู้ลี้ภัย’ ด้วยสภาพการถูกพยายาม ‘ตัด’ และ ‘ต่อ’ ตัวตนของพวกเขาจากอำนาจของรัฐ โดยงานศิลปะชุดนี้จะพาผู้ชมไปรับฟัง ‘เสียง’ จากแรงงานข้ามชาติไทใหญ่หลายๆ คนในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่
“สิ่งเดียวที่เขาจะฝันได้คือการแอบเข้ามาอยู่ในเมืองไทย เพื่อที่จะมีชีวิตที่ดีกว่าเดิม เพื่อที่จะเลือกฝันได้” – เสียงจากคุณนนทวัฒน์ หรือ ‘เบิ้ล’ เล่าถึงที่มาว่าทำไมกลุ่มคนไทใหญ่ถึงต้องหลีกหนีออกจากพม่า
โดยตัวเขาได้ผลิตผลงานเกี่ยวกับคนในพื้นที่ชายแดนมาตลอด ซึ่งมักจะเริ่มจากความสงสัยว่าเรื่องราวของคนกลุ่มนี้เป็นอย่างไร แต่เมื่อสื่อตามท้องตลาดไม่สามารถบอกในสิ่งที่อยากรู้ได้ คุณเบิ้ลจึงใช้สารคดีเป็นเครื่องมือในการค้นหาคำตอบนั้นด้วยตนเอง

ความขัดแย้งทางชาติพันธุ์ระหว่าง ‘รัฐฉาน’ กับ ‘รัฐบาลพม่า’ มีมาอย่างยาวนานโดยรัฐฉานจะบังคับคนไทใหญ่ให้ไปเป็นกองกำลังทหารต่อสู้กับฝ่ายรัฐบาลที่พยายามจะรวบรวมทุกกลุ่มชาติพันธุ์ให้เป็นพม่าเพียงหนึ่งเดียว (Burmanization) เมื่อความรุนแรงไม่ใช่สิ่งที่พวกเขาต้องการ คนไทใหญ่บางส่วนจึงต้องหนีจากบ้านเกิดเพื่อหวังจะได้มีชีวิตใหม่ในไทย
และคุณ ‘ต๊ะ’ ก็เป็นหนึ่งในนั้น โดยเรื่องราวของเขาถูกถ่ายทอดผ่านฟุตเทจที่เล่าถึง การกลับบ้านที่รัฐฉานในรอบ 6 ปีที่หนีมาทำงานที่ไทย โดยได้กลับไปทำบัตรประชาชนพม่า ซึ่งแม้จะเป็นอัตลักษณ์ที่กดทับชาวไทใหญ่อย่างเขามาตลอด แต่คุณต๊ะก็จำเป็นต้องมีเอกสารยืนยันตัวตนนี้เพื่อให้ได้รับการยอมรับเป็น ‘พลเมือง’ ในระดับสากล
ฟุตเทจเรื่องของคุณต๊ะถูกนี้ฉายขึ้นบนจอภาพยนตร์ 4 จอ โดยภาพจะปรากฏขึ้นในแต่ละจอตามจังหวะที่คาดเดาไม่ได้ เป็นการทดลองเล่นกับพื้นที่การนำเสนอสื่อ รวมทั้งบรรยากาศโดยรอบของนิทรรศการ ที่ได้ออกแบบร่วมกับ ‘Loredana Pazzini-Paracciani’ ภัณฑารักษ์ของงานนี้ โดยใช้สื่อผสมเพื่อดึงเอาองค์ประกอบจากบ้านของคุณต๊ะมาอยู่ในงานด้วย เช่น นำไม้ไผ่ซึ่งเป็นวัสดุหลักของบ้านในรัฐฉาน มาทำเป็นโครงไม้รองรับจอฉายหนัง และใช้ในการพิมพ์ภาพผู้ลี้ภัยที่จัดแสดงอยู่ตรงทางเข้างาน นอกจากนี้อาชีพหลักของบ้านคุณต๊ะคือการปลูกข้าว จึงมีการนำถุงข้าวมาตัดแล้วทอเป็นมูลี่ รวมถึงนำมาทำเป็นหมอนไว้ให้นั่งชมงาน
“มันคือเรื่องไกลตัวที่ส่งผลกระทบต่อเรา มันคือเรื่องคนชายขอบที่ได้รับผลกระทบจากภาคส่วนกลางทั้งนั้น” – เสียงจากคุณเบิ้ลที่ชวนให้คิดว่าเรื่องผู้ลี้ภัยที่ดูห่างไกล แท้จริงแล้วก็คือเรื่องของมนุษย์กลุ่มหนึ่งที่ต้องทุกข์ทรมานเพราะความรุนแรงจากโครงสร้างรัฐเดียวกันกับเราทุกคน
สำหรับคนที่สนใจอยากไปชมและฟังเสียงของเพื่อนมนุษย์ สามารถไปได้ที่ Gallery Ver ซึ่งตอนนี้เปิดให้เข้าชมได้ในวันพุธ – อาทิตย์ เวลา 12.00 – 18.00 น. ตั้งแต่วันนี้จนถึง 22 สิงหาคม 63 นี้
#RefugeeRightsAreHumanRights
#Human #นนทวัฒน์นำเบญจพล
#TheLongestWayRoundistheShortestWayHome

อ้างอิง
#Spectrum #พื้นที่ความคิดของทุกสีสัน
ชญานิน โล่ห์สถาพรพิพิธ
ชญานิน โล่ห์สถาพรพิพิธ
นักเรียนวารสารสนเทศที่อยากเห็นการพูดคุยเกี่ยวกับเพศเป็นเรื่องปกติในสังคมไทย คิดว่าความหลายหลายของมนุษย์เป็นสิ่งที่สวยงาม และชอบไปรับพลังงานชีวิตที่คอนเสิร์ต