คุยเรื่องเพศกับคุณหมอ: หมอเช้าตรู่ – นพ.ปัญญา ศักดิ์สง่าวงษ์

- Advertisement -

■ การกินยาคุมนานๆ เสี่ยงมีลูกยากไหม?
“ยาคุมแบบกินมี 2 แบบคือ แบบ 21 วัน และ 28 วัน
– ควรกินยาคุมเม็ดแรกภายในวันที่ 1-5 ของการมีประจำเดือน
– กินตามลูกศรที่กำหนดไว้บนแผง
– กินติดต่อกันในเวลาเดิมจนหมดแผง
– แผง 21 วัน กินหมดแผงแล้วเว้น 7 วันจึงแผงเริ่มใหม่
– แผง 28 วัน กินหมดแผงแล้วกินแผงใหม่ได้เลย
“กินช่วงแรกอาจจะมีผลข้างเคียงเล็กน้อยคือคลื่นไส้ อาเจียน ปวดหัว แต่ถ้ากินไป 2-3 เดือนยังมีอาการอยู่แนะนำไปพบแพทย์หรือเภสัชกร และการกินยาคุมนานๆ ไม่เสี่ยงมีลูกยาก เพราะยาคุมมีฤทธิ์เป็นเดือน พอกินเสร็จประจำเดือนมาฤทธิ์ยาก็หมด ถ้ากินเป็นเวลานานที่ยังมีลูกยากน่าจะเกี่ยวกับวัยที่เพิ่มขึ้นมากกว่าไม่เกี่ยวกับยาคุม”
■ สีของน้ำอสุจิสามารถบอกโอกาสมีลูกได้ไหม?
“สีน้ำอสุจิไม่สามารถบอกได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ บอกได้คร่าวๆ น้ำอสุจิ ยิ่งสีขาวขุ่นก็จะมีตัวอสุจิมาก แต่ถ้าสีจางเหมือนน้ำมะพร้าวหรือใสเลย บอกได้ว่าน่าจะมีตัวอสุจิน้อย ถ้าเป็นเหลืองหรือเขียวหรือมีแดงเลือดปนอันนี้ต้องไปตรวจว่ามีการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะไหม ที่เป็นสาเหตุทำให้มีลูกยากด้วยเหมือนกัน หลักๆสีของน้ำอสุจิต้องเป็นสีขาวขุ่น แต่จำนวนที่เยอะอย่างเดียวไม่พอทำให้มีลูกได้ต้องมีคุณภาพด้วย การว่ายเป็นยังไง รูปร่างเป็นแบบไหน ซึ่งเราไม่สามารถดูได้จากสีอย่างเดียว โดยการหลั่งบ่อยทำให้ความเข้มข้นของน้ำอสุจิลดลง และวันที่ต้องใช้งานจริงวันที่ผู้หญิงตกไข่ทำให้น้ำอสุจิเหลือน้อย ก็อาจทำให้มีลูกยากขึ้น แนะนำว่าถ้าจะมีเซ็กซ์ให้มีวันเว้นวัน หรือวันเว้นสองวัน เพื่อเพิ่มโอกาสมีลูกมากขึ้น”
■ มีวิธีธรรมชาติช่วยเพิ่มโอกาสให้มีลูกมากขึ้นไหม?
“รังไข่ของผู้หญิงจะมีการตกไข่ เดือนละ 1 ครั้ง ครั้งละ 1 ใบ โดยทั่วไปการนับวันตกไข่จะมีโอกาสอยู่ที่ 20% แต่โอกาสที่จะสำเร็จขึ้นอยู่กับอายุของผู้หญิง ถึงจะมีรอบเดือนที่สม่ำเสมอ มีเพศสัมพันธ์ตรงวัน แต่คุณภาพไข่ที่ตกมาไม่ดี ก็ทำให้โอกาสสำเร็จลดลง หรือใช้ชุดตรวจการตกไข่จากปัสสาวะ ซึ่งลักษณะหน้าตาคล้ายๆ ชุดตรวจการตั้งครรภ์ แนะนำให้ตรวจจากปัสสาวะช่วงเช้าหลังตื่นนอน 2 -3 วันก่อนวันที่คำนวณได้ว่าไข่น่าจะตก เช่น คำนวณได้ว่าไข่น่าจะตกวันที่ 18 ของรอบประจำเดือน ให้เริ่มตรวจตั้งแต่เช้าวันที่ 16 เรื่อยไปจนกว่าชุดตรวจจะขึ้น 2 ขีดชัดๆ หลังจากนั้นอีก 24-36 ชั่วโมง ให้มีเพศสัมพันธ์กัน จะเป็นช่วงที่ใกล้เคียงเวลาไข่ตกมากขึ้น”
“นอกจากนับวันตกไข่แล้ว ยังมีวิธีอื่นๆ ที่ง่ายและไม่ยุ่งยากช่วยเพิ่มความแม่นยำได้ก็คือ สังเกตุมูกที่ปากช่องคลอด ปกติแล้วช่วงวันที่ไข่น่าจะตก ตกขาวของผู้หญิงจะมีลักษณะเป็นมูกใสๆ เหนียวๆ คล้ายไข่ขาว ยิ่งถ้าช่วงเวลาที่เราคำนวณได้จากขั้นตอนแรกนั้น ผู้หญิงมีมูกใสๆออกมาด้วยแล้ว ยิ่งสร้างความมั่นใจได้ว่าน่าจะมีโอกาสมากขึ้นหากมีเซ็กซ์กันได้ตรงกับวันที่ไข่ตก”
■ อยากมีเซ็กซ์ระหว่างท้องท่าไหนถึงจะปลอดภัย?
“ถ้าการตั้งครรภ์ไม่มีภาวะผิดปกติใดๆ ก็สามารถมีเซ็กซ์ได้ ไม่เป็นอันตราย ไม่ทำให้แท้ง ไม่ทำให้ช่องคลอดติดเชื้อ ไม่ทำให้คลอดก่อนกำหนด เพราะมีถุงน้ำคร่ำที่อยู่ล้อมรอบตัวทารก ตลอดจนกล้ามเนื้อของมดลูกที่แข็งแรงจะช่วยป้องกันแรงกระแทก แต่ต้องเลือกช่วงอายุครรภ์ที่มีความปลอดภัย คือช่วงอายุครรภ์ 14-32 สัปดาห์ ช่วงที่ควรหลีกเลี่ยงคือ 3 เดือนแรกเป็นช่วงที่ท้องยังอ่อนอยู่ โอกาสแท้งสูง และช่วงใกล้คลอด มดลูกใหญ่แล้ว เวลามีเซ็กซ์จะทำให้อึดอัด ท้องบวม ส่งผลให้เกิดการกระตุ้นคลอดก่อนกำหนดได้”
“ส่วนท่าที่จะปลอดภัยคือต้องไม่ลงน้ำหนักที่ท้องของผู้หญิง หรือท่าที่ผู้หญิงสามารถควบคุมความลึกของการสอดใส่ได้ ยกตัวอย่าง 3 ท่าหลักๆ
1. Doggy คือท่าที่ผู้หญิงคลานเข่าและผู้ชายอยู่ด้านหลัง
2. Spooning คือท่าช้อน ผู้ชายนอนตะแคงประกบด้านหลังของผู้หญิง เป็นท่าที่ไม่ได้ลงน้ำหนักที่ตัวผู้หญิงโดยตรง ความลึกของการสอดใส่ก็ไม่มาก
3. Women on top คือท่าที่ผู้หญิงอยู่ด้านบน นั่งอยู่บนผู้ชาย ท่านี้จะดีเพราะผู้หญิงสามารถกำหนดความลึกของการสอดใส่ได้”
“แต่ก็ควรปรึกษาคุณหมอก่อน เพราะคุณแม่แต่ละคนมีภาวะแทรกซ้อนแตกต่างกัน เช่น มีภาวะรกเกาะต่ำไหม มดลูกสั้นหรือเปล่า มีน้ำเดินจากภาวะถุงน้ำคร่ำรั่วหรือแตกไหม มีภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายที่ห้ามมีเพศสัมพันธ์หรือเปล่า ถ้าไม่มีปัญหาเหล่านี้ก็สามารถมีเซ็กซ์แบบที่คุณหมอแนะนำได้”
■ คลอดลูกมาหลายคนกลั้นปัสสวะ อุจจาระไม่ได้ แก้เบื้องต้นได้ไหม?
“คุณแม่ที่คลอดลูกเองตามธรรมชาติ และคลอดลูกหลายคนนั้น อาจส่งผลทำให้กลั้นปัสสาวะ อุจจาระไม่ค่อยอยู่ พอไอหรือจามก็มีปัสสาวะเล็ด เพราะช่องคลอดและอุ้งเชิงกรานถูกยืดขยาย ทำให้หูรูดทำงานได้ไม่ค่อยดี แนะนำให้ไปพบแพทย์เพื่อตรวจดูว่าเป็นรุนแรงมากน้อยแค่ไหน ถ้าไม่รุนแรงก็มีวิธีธรรมชาติช่วย เช่น การขมิบเพื่อให้กระชับมากขึ้น แต่ถ้ารุนแรงก็อาจจะต้องผ่าตัด”
■ ติดยาแก้ปวดท้องประจำเดือน กินเรื่อยๆ จะเป็นอะไรไหม?
“ยา ponstan เป็นกลุ่มยาแก้ปวดที่อยู่ในกลุ่มเดียวกับ**ยา**เอ็นเสด (NSAIDs) เป็นกลุ่มยาที่มีผลต่อกระเพาะ ตับและไตถ้ากินในระยะยาวๆ อาจทำให้กระเพาะอักเสบ การทำงานของตับและไตมีปัญหา แต่ถ้าเรากินเฉพาะตอนที่ปวดประจำเดือนเดือนละ 2-3 ครั้ง วันละ 1-3 เม็ด แบบนี้ไม่มีผลอะไร และไม่ติด เพราะ ponstan นั้นไม่ใช่ยาเสพติด แต่ในกรณีที่เวลาปวดประจำเดือนแล้วต้องกินยาเท่านั้นถึงจะหาย อาจเกิดจากการที่มีโรคภัยแอบแฝงอยู่ ที่พบได้บ่อยๆ นั่นก็คือ ช็อคโกแลตซีสต์และเนื้องอกมดลูก ซึ่งมักจะมีอาการปวดรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ตามความรุนแรงของโรค ทำให้ต้องพึ่งยาแก้ปวดที่มากขึ้น และแรงขึ้น เป็นภาวะที่ต้องพึ่งพายาแก้ปวดมากกว่า ไม่ได้เรียกว่าติด”
■ ทำหมันแล้วอยากมีลูกสามารถทำได้ด้วยวิธีไหนบ้าง?

- Advertisement -

“การทำหมันหญิงนั้นคือ การทำให้ท่อนำไข่ตันทั้ง 2 ข้างด้วยวิธีการต่างๆ เช่น ผูก รัด ตัด หรือ จี้ทำลายด้วยความร้อน เพื่อตัดเส้นทางการเจอกันของตัวอสุจิและไข่ที่ตกออกมา จึงเป็นการขัดขวางการปฏิสนธิตามธรรมชาติอย่างถาวร”

“ถ้าอยากมีลูกสามารถทำได้ด้วยวิธี

1. ผ่าตัดแก้หมัน หรือ ต่อหมัน คือการทำให้ท่อนำไข่กลับมาเชื่อมต่อกันเหมือนเดิม แต่โอกาสสำเร็จขึ้นกับหลายปัจจัย เฉลี่ยแล้วราวๆ 40-50% และก่อนที่จะเลือกที่จะผ่าตัดต่อหมัน ควรตรวจน้ำเชื้อคุณสามีก่อนว่าปกติ แข็งแรงดีอยู่ไหม และแม้ว่าจะสามารถผ่าตัดต่อหมันได้สำเร็จ แต่ท่อนำไข่หลังจากที่ผ่าตัดแม้ว่าจะเช็คแล้วว่าไม่ตัน แต่อาจจะตีบเล็กกว่าปกติ ทำให้เพิ่มโอกาสเกิดท้องนอกมดลูกได้

2. ทำเด็กหลอดแก้วเป็นการปฏิสนธินอกร่างกาย เอาไข่มาผสมกับตัวอสุจิภายนอก จะมีกระบวนการรักษาซับซ้อนและค่าใช้จ่ายสูง แต่ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดให้เจ็บตัว ความเสี่ยงของการเกิดท้องนอกมดลูกน้อยกว่า ซึ่งแต่ละทางเลือกก็มีข้อดี ข้อเสียต่างกัน แนะนำให้ไปปรึกษาคุณหมอก่อนจะได้รู้ว่าเราควรทำวิธีไหนดีที่เหมาะกับเรา”

■ หลังฉีดยาคุมแล้วประจำเดือนไม่มาผิดปกติไหม?

“การที่มีเลือดออกกกะปริบกะปรอยทางช่องคลอดหรือไม่มีประจำเดือนมาเลย เป็นผลข้างเคียงอย่างหนึ่งของยาฉีดและฝังคุมกำเนิด ซึ่งสามารถพบได้ ไม่ใช่ความผิดปกติที่ร้ายแรง สาเหตุก็เพราะผนังโพรงมดลูกแห้งและบางลงมากจนเกินไป ซึ่งถ้าอาการเลือดออกกะปริบกะปรอยทางช่องคลอดสีน้ำตาลบ้าง แดงบ้าง นานๆ ครั้งนั้น ถ้าไม่ได้ทำให้รำคาญใจก็ไม่จำเป็นต้องรักษาอะไร เพราะเมื่อหยุดใช้ยาฉีดหรือเอายาฝังคุมกำเนิดออก ประจำเดือนก็จะกลับมาเป็นปกติภายใน 3-6 เดือน หรือบางคนนานถึง 1 ปี”

“แต่ในกรณีที่มีเลือดออกกะปริบกะปรอยทางช่องคลอดบ่อยๆ ต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน แสดงว่าโพรงมดลูกอาจจะแห้งมากเกินไป แก้ไขง่ายๆ โดยการให้ฮอร์โมนเอสโตรเจน หรือฮอร์โมนเพศหญิง ซึ่งหาได้ง่ายๆ เช่น ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนรวม เช่น แบบ 21 เม็ด dian-35, yasmin , marvelon สำหรับชนิด 28 เม็ด เช่น mercilon แนะนำว่าให้ทิ้ง 7 เม็ดสุดท้าย เพราะเป็นส่วนของเม็ดยาที่ไม่มีฮอร์โมนแต่เป็นเพียงวิตามิน กินวันละ 1 เม็ด ก่อนนอน เป็นระยะเวลาสั้นๆ ประมาณ 10-14 วัน หรือถ้าเลือดออกเยอะอาจรับประทานจนหมดแผง 21 เม็ดเลยก็ได้ เพียงเท่านี้อาการเลือดออกกะปริบกะปรอยก็จะหายไป”
.
■ มีลูกยากแก้ไขได้ด้วยวิธีไหนบ้าง?
“คือคู่สามีภรรยามีเซ็กซ์กันสม่ำเสมอ 2-3 ครั้งต่อสัปดาห์เป็นเวลา 1 ปี โดยไม่มีการคุมกำเนิดแต่ยังไม่มีลูก การรักษาก็ต้องพบแพทย์ว่าเกิดจากสาเหตุอะไรเกิดจากสามี ภรรยา หรือทั้งสองฝ่าย การรักษาขั้นต้นในคู่ที่มีปัญหาไม่รุนแรงก็จะใช้วิธีนับวันตกไข่ ถ้ายังไม่สำเร็จก็อาจจะฉีดน้ำเชื้อผสมเทียมหรือว่า IUI หรือในคู่ที่พบปัญหารุนแรงก็จะใช้วิธีทำเด็กหลอดแก้ว ในกฎหมายไทยการทำเด็กหลอดแก้วยังไม่สามารถเลือกเพศของลูกได้(เพศทางชีววิทยา) ยกเว้นได้บางกรณี เช่น ถ้าเป็นโรคทางพันธุกรรมที่เกี่ยวกับเพศอย่างโรคฮีโมฟีเลีย ส่วนใหญ่จะเกิดในเพศชาย ถ้าในกรณีนี้เราก็จะเลือกเพศหญิงเพื่อป้องกันการเกิดโรคพันธุกรรมบางอย่างที่อาจเกิดในผู้ชาย เราจึงต้องทำการเลือกเพศเพื่อลดความเสี่ยง”

■ ตัดมดลูกแล้วจะมีลูกได้หรือเปล่า?
“ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า มีลูกได้กับตั้งครรภ์ได้ไม่เหมือนกัน ในกรณีที่ตัดมดลูกออกไปแล้วแต่ยังมีรังไข่ ที่ทำหน้าที่สร้างเซลล์สืบพันธุ์ หรือฟองไข่ก็สามารถมีลูกได้ แต่ไม่สามารถตั้งครรภ์ได้เองเพราะไม่มีมดลูกให้ตัวอ่อนฝังตัว จึงจำเป็นต้องอาศัยหญิงอื่นตั้งครรภ์แทน (อุ้มบุญ) และต้องอาศัยกระบวนการทำเด็กหลอดแก้วร่วมด้วย และในทางกลับกันในกรณีที่ได้ตัดรังไข่แต่ยังเหลือมดลูกอยู่ ก็สามารถตั้งครรภ์ได้ แต่จะไม่สามารถมีลูกได้เองตามธรรมชาติ ต้องอาศัยไข่บริจาคจากหญิงอื่น และต้องอาศัยกระบวนการทำเด็กหลอดแก้วร่วมด้วยเช่นกัน”
ฟังคำตอบจากคุณหมอเช้าตรู่ต่อได้ที่กลุ่ม ‘เพศ’ https://bit.ly/2TSvha5
เราสร้างกลุ่มนี้ขึ้นมา เพื่ออยากให้สังคมไทยได้มีพื้นที่พูดคุยเรื่องเพศกันมากขึ้น

มาพูดคุยเรื่องสุขภาพทางเพศกัน
มีคำถามหรือสงสัยอะไรถามหมอมาได้เลยนะ
จะเรื่องเพศ ศัลยกรรม สุขภาพกาย สุขภาพจิต
เดี๋ยวพวกเราจะนำคำถามไปให้คุณหมอตอบให้

#คุยเรื่องเพศกับคุณหมอ
#SexEducationBySpectrum
- Advertisement -
นภัสชล บุญธรรม
นภัสชล บุญธรรม
Illustrator & Graphic Designer