สิทธิ LGBT+ ในพม่า ณ วันนี้ที่กำลังริบหรี่ลง

- Advertisement -

เพราะ ‘รัฐประหาร’ คือการแช่แข็งความก้าวหน้าของทุกสิทธิมนุษยชน

รู้หรือไม่ว่า พม่าเพิ่งมี Pride Parade ทางการอย่างยิ่งใหญ่ไปในปี 2019 “Yangon Pride 2019” ซึ่งเป็นสิ่งที่น่ายินดีอย่างยิ่งในการออกมามีตัวตนเรียกร้องสิทธิ LGBT+ ในพม่า ซึ่งเป็นเหมือนไฟของความหวังว่าสิทธิมนุษยชนของคนทุกคนอย่างไม่เลือกเพศนั้น จะเติบโตไปพร้อมๆ กับกระบวนการเติบโตของประชาธิปไตย ที่แม้จะดูยากลำบาก แต่ความหวังก็คือพลังที่ขับเคลื่อนสังคม ซึ่งอุปสรรคครั้งใหญ่ก็เกิดขึ้นอีกครั้งหนึ่งเมื่อการรัฐประหารก่อตัว

SPECTROSCOPE: สิทธิ LGBT+ ในพม่า ณ วันนี้ที่กำลังริบหรี่ลง

พม่ายังไม่มีสมรสเท่าเทียม – ในปี 2014 ‘Tin Ko Ko’ กับ ‘Myo Min Htet’ คู่รักเพศเดียวกันชาวพม่าจัดงานแต่งงานขึ้น เป็นที่ฮือฮามากในสื่อจนทำให้กลุ่มอนุรักษ์นิยมพม่าจำนวนมากออกมาต่อต้าน และตั้งคำถามถึงว่าทำไมไม่มีการบังคับใช้กฎหมายต่อต้านการรักเพศเดียวกันกับพวกเขา

เซ็กซ์ระหว่างคนรักเพศเดียวกันยังคงผิดกฎหมาย – กฎหมายอาญามาตรา 377 ของพม่านี้ที่รับมาจากอังกฤษในช่วงอาณานิคม ซึ่งยังห้ามไม่ให้มีเซ็กซ์ระหว่างคนรักเพศเดียวกัน ไม่ว่าจะอยู่ในที่สาธารณะหรือไม่ โดยโทษนั้นคือจำคุกตั้งแต่ 10 ปีขึ้นไปจนถึงตลอดชีวิต ไม่เพียงแค่นั้น แม้จะเป็นคนรักต่างเพศ หากมีเซ็กซ์ทางทวารหนักหรือทางปากก็ผิดกฎหมายเช่นกัน นอกจากกฎหมายแล้ว สังคมนั้นยังถูกขับเคลื่อนจากอคติของการตีความทางศาสนาอีกด้วย

‘คนที่เกิดเป็น LGBT+ ต้องเผชิญกับการลงโทษจากบาปที่ได้กระทำในอดีตชาติ’ – นี่คือคติหนึ่งที่ติดอยู่ในคนอนุรักษ์นิยมของพม่าหลายๆ คน ‘Aung Myo Min’ ผู้นำกลุ่มนักเรียนในขบวนการประชาธิปไตยที่เป็นเกย์แบบเปิดเผย กล่าวต่อสาธารณชนถึงประเด็นนี้ว่า “การตีความพุทธศาสนาผิดๆ นี่แหละตัวดีที่บอกว่าการเป็นเกย์ การเป็น LGBT+ คือบาป ต้องมาชดใช้กรรมจากอดีต ทำเหมือนกับว่าเกย์เป็นสิ่งที่ต้องรักษา”

การคุกคามทางเพศในสังคมพม่า – กลุ่มที่โดนหนักที่สุดก็คงเป็น ‘คนข้ามเพศ’ เนื่องจากอัตลักษณ์ที่เห็นได้อย่างชัดเจนที่สุด จึงทำให้ประสบปัญหาโดนคุกคามจากตำรวจ รวมถึงการถูกคุกคามทางเพศอีกด้วย “เขาแตะต้องตัวฉัน หลังจากนั้นเขาก็ขืนใจฉัน” – ‘Shin Thant’ เจ้าของรางวัล Miss Trans Grand Myanmar 2018 เล่าถึงประสบการณ์ของเธอกับตำรวจที่มัณฑะเลย์ “ทุกวันนี้ ตำรวจก็ยังข่มขู่ผู้หญิงข้ามเพศอยู่เลย”

ปัญหาเรื่องเพศถูกพูดถึงเยอะขึ้นในพม่า โดยในปี 2019 ‘Kyaw Zin Win’ เกย์หนุ่มได้ทำการปลดชีวิตตัวเองหลังจากพบกับการข่มเหงเพราะการเหยียดคนรักเพศเดียวกัน เขาได้โพสต์เฟสบุ๊คที่แคปหน้าจอคำพูดเหยียดเพศอย่าง ‘พวกเราต้องส่งเขาไปกองทัพ’ หรือแชร์มีมเหยียดเพศ ส่งผลให้กลุ่มนักสิทธิเรียกร้องให้มีการปกป้องชุมชน LGBT+ มากขึ้นอีกตลอดจนการเรียกร้องสิทธิของคนชายขอบอื่นๆ ด้วย เช่น กรณีการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวโรฮิงญาในปี 2017 หรือกลุ่มคนพิการที่ไม่ได้รับสิทธิในการเข้าถึงการศึกษาที่ดีพอ โดยมีสถิติจากกระทรวงศึกษาธิการพบว่า 85% ของผู้พิการมีแนวโน้มยากจนมากกว่าคนทั่วไป เนื่องจากเข้าไม่ถึงการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นต้น

ความหวังที่ค่อยๆ มากขึ้น – เสรีภาพสื่อค่อยๆ มีมากขึ้นภายหลังการปฏิรูปการเมือช่วงปี 2011 – 2015 จึงมีการรายงานข่าวเกี่ยวกับชุมชนเกย์และเลสเบี้ยนเพิ่มขึ้นตาม คู่รักเกย์และเลสเบี้ยนเริ่มอยู่ด้วยกันอย่างอิสระมากขึ้นในเมืองใหญ่ เช่น ย่างกุ้ง และ มัณฑะเลย์ แม้จะยังไม่มีกฎหมายสมรสเท่าเทียม โดยในปี 2016 มีภาพยนตร์ ‘The Gemini’ ที่ถือได้ว่าเป็นภาพยนตร์ LGBT+ เรื่องแรกในประวัติศาสตร์พม่าได้ออกฉาย โดยมีเนื้อหาวิพากษ์วิจารณ์กฎหมายต่อต้านคนรักเพศเดียวกันอย่างชัดเจน จนปี 2019 ที่ผ่านทำให้พม่านั้นได้มีการจัดงานไพรด์ที่ยิ่งใหญ่มากถือเป็นสัญญาณอันดีถึงพัฒนาการของประชาธิปไตยในพม่า ทว่าทหารกลับมาทำลายมันอีกครั้ง

ขอประณามการรัฐประหาร
และส่งกำลังใจให้กับคนพม่า

#MyanmarCoup #Democratization
#LGBTrights #HumanRights
#Spectroscope #WeScopeForYou

Content by Va/Waranya Buranakarn, Tobita P. Faith
Graphic by Napaschon Boontham
สนทนาเรื่องเพศได้ที่กลุ่ม ‘เพศ’: https://bit.ly/2LKTzTg
อ่านคอนเทนต์เรื่องเพศอื่นๆ: https://bit.ly/3hhRUzp

อ้างอิง
The Diplomat: https://bit.ly/3cyzn20
BBC: https://bbc.in/2MJzSLS
ABC: https://ab.co/3czeUuc
Coconuts: https://bit.ly/3tmjMIK
Vox: https://bit.ly/39FcLLB
HRW: https://bit.ly/36vuYco
France24: https://bit.ly/3cxPw87
Wikipedia: https://bit.ly/3aollgJ
New Mandala: https://bit.ly/39CpZZt
ภาพ: https://bit.ly/36CBXAu
#Spectrum #พื้นที่ความคิดของทุกสีสัน

- Advertisement -
ปณต ศรีนวล
ปณต ศรีนวล
ไม่ใช่นักเขียนประจำแต่เป็นนักคิดประจำที่เขียนบ้างบางครั้งเมื่องานประจำไม่ข้องแวะเวียน ไม่กินอาหารตะวันตกแต่ถ้าหลังตะวันตกก็ยังกินอาหารได้อยู่ ไม่ฝักใฝ่อำนาจนิยมเพราะสิ่งที่นิยมคือไม่ฝักใฝ่ในอำนาจ (she/her)
วา/วรัญญา บูรณากาญจน์
วา/วรัญญา บูรณากาญจน์
Self-proclaimed visual artist, part-time journalist, full-time bullshit. Meet me virtually at @vavantgarde (instagram)
นภัสชล บุญธรรม
นภัสชล บุญธรรม
Illustrator & Graphic Designer